Kratka istorija modernog revolucionarnog pokreta u Srbiji i na Balkanu

Revolucionarna demokratija i socijalizam stupaju na istorijsku scenu u Srbiji i na Balkanu delovanjem Svetozara Markovića i pojavom socijalistički orijentisanog “Radenika” juna 1871. godine, inspirisanog Pariskom komunom i međunarodnim revolucionarnim i radničkim pokretom. Markovićeve ideje ostavljaju pečat na naredni vek borbe za nezavisnost i rešavanje socijalnog pitanja srpskog naroda, a njegova koncepcija federalizma za nerešeno nacionalno pitanje na Balkanu ostaje aktuelna i danas.

Svetozar Marković diže bunu, po ugledu na Parsiku komunu...

Na inicijativu socijalista Svetozara Markovića obrazovane su prve radničke “zadruge”, od kada treba računati početak sindikalnog pokreta u Srbiji. Nakon uspešnih političkih akcija, borbe protiv korumpirane obrenovićevske činovničke klike i izdavanja radničkih novina u proleterskom Kragujevcu, Svetozar Marković biva uhapšen i osuđen, da bi od posledica iznurenosti kao veoma mlad preminuo 1875. godine. Februara 1876. godine sledbenici Markovićevih socijalističkih ideja predvodnici su revolucionarnog političkog događaja u istoriji poznatog kao “Crveno barjače”, kada su mase radnika i omladine na ulicama Kragujevca istakli crvenu zastavu i parolu “Živela republika” i dali svoje živote u sukobu sa kraljevskom panduracijom. Seljačka pobuna protiv ostataka feudalizma, 1883. godine u timočkom kraju, zadala je krupni, narodni udarac obrenovićevskoj dinastiji, uprkos izdaji kulačke radikalske partije. Štrajkački pokret otpočeo je 1884. godine štrajkom železničara u Nišu, a potom je došlo do štrajka krojača (1890. godine), štampara (1894.) i stolara (1897. godine u Beogradu).

Do 1903. godine socijalistički pokret deluje ilegalno, ali je pri tome njegov uticaj na radnike bio nesumnjiv. Jula 1903. godine održan je prvi kongres socijalističkih i sindikalnih organizacija, na kojem je osnovana srpska socijalistička demokratska partija i izvršeno ujedinjenje svih srpskih sindikalnih saveza. Obe ove organizacije pridržavale su se principa klasne borbe i održavale prisan kontakt u radu. Pod njihovim pritiskom donet je 1910. godine zakon o osiguranju rada i ograničenju radnog vremena.

Imena klasičnih socijalista poput Dimitrija Tucovića i Radovana Dragovića usko su vezana za razvoj radničke partije i modernog radničkog u Srbiji, kao i među balkanskim narodima. Za vreme balkanskih ratova, Tucović je demaskirao karađorđevićevsku dinastiju i srpsku buržoaziju kao saveznike stranog imperijalizma. Srpska socijal-demokratska partija bila je inicijator saziva svebalkanske socijalističke konferencije 1910.godine, na kojoj je usvojen program balkanske federativne republike. Nakon iskazivanja principijalnog stava protiv svetskog imperijalističkog rata, Dimitrije Tucović gine na austrijskom frontu 1914. godine.

Oktobarska revolucija 1917. i revolucionarni talas u Evropi, u kojem učestvuju i bokokotorski mornari ustankom februara 1918. godine, stvaraju uslove za oblikovanje revolucionarne proleterske organizacije višeg tipa. Formira se Komunistička partija, sekcija Komunističke internacionale

1919-1940

Po završetku rata i stvaranja Kraljevine SHS, na već razvijeni socijalistički i radnički pokret među južnoslovenskim narodima, januara 1919. naslanja se inicijativa srpske, bosanskohercegovačke i ostalih socijal-demokratskih partija i snaga za ujedinjenjem, a aprila 1919. godine na beogradskoj Slaviji održava se Kongres ujedinjenja – prvi kongres Socijalističke radničke partije Jugoslavije (komunista).

Na Drugom kongresu u Vukovaru krajem juna 1920. godine, Partija odbacuje svu zastarelu socijaldemokratiju i oportunizam, prihvata uslove Kominterne i revolucionarnu, boljševičku politiku, te usvaja ime Komunistička partija Jugoslavije. KPJ organizuje radničku klasu, razvija sindikalnu borbu (štrajk rudara 1920. i Husinska buna) i ostvaruje zapažene rezultate na pojedinačnim i opštim izborima, da bi u finalu te, revolucionarne, 1920. godine, od strane buržoaskog režima usledila antidemokratska zabrana legalnog rada Partije i narednih više od dvadeset godina rada u ilegali.

Nastupa period monarho-fašističke diktature velikosrpske buržoazije i progona komunista i revolucionara, kada se iskivaju legendarne revolucionarne ličnosti kao što su Đuro Đaković, Petko Miletić, Ognjen Prica i drugi. Istorija Komunističke partije se u ovom periodu ocrtava kroz III i IV kongres.

Na V zemaljskoj konferenciji 1940. godine, Partija svestrano usvoja liniju Komunističke internacionale u borbi protiv fašizma i rata, u pripremi za pobedonosnu Narodno-oslobodilačku borbu.

1941-1944

Nakon napada nacističke Nemačke na Sovjetski Savez, ustanak naroda Srbije, Crne Gore, Hrvatske, Slovenije, Bosne i Hercegovine i Makedonije protiv nemačkih, italijanskih, bugarskih, mađarskih i drugih fašističkih okupatora, koji je započeo jula 1941. odlukom Centralnog komiteta KPJ – prerasta u opštenarodni ustanak i istorijsku Narodno-oslobodilačku borbu, a partizanski odredi razvijaju se u narodnu armiju.

Narodni odbori i Antifašističko veće narodnog oslobođenja politički su nosilac narodno-oslobodilačkog pokreta, koji se bori protiv fašističkog okupatora i njegovih pomagača, četničkih, ustaških i drugih domaćih izdajnika, i priključuje se međunarodnoj antifašističkoj koaliciji i slodoljubivim narodima sveta. Narodnom pokretu priključuju se frontovi žena i antifašističke omladine.

Tokom Narodno-oslobodilačkog rata, Komunistička partija rukovodi borbom i od ilegalne, uslovno radničko-intelektualske partije, postaje nacionalna snaga sa razvijenim vezama u radničkim i seljačkim masama.

Narodno-oslobodilačka borba, ovenčana svetom krvlju narodnih heroja, zajedno sa junačkom Crvenom armijom uvlači celi Balkan u borbu za oslobođenje – dela svetsko-istorijske Velike antifašističke pobede.

1945-1947

Novembra 1945. osniva se jugoslovenska narodna republika. Narodna demokratska revolucija razvija primarne oblike narodne vlasti, inicira socijalističku industrijalizaciju i agrarnu reformu. Period obnove zemlje, kulturne i društvene emancipacije, rešavanja nacionalnog pitanja i učvršćivanja bratstva i jedinstva među narodima.

U ovom periodu naša zemlja ponosno pripada svetskom anti-imperijalističkom kampa mira, demokratije i socijalizma – slobodoljubivih i miroljubivih naroda sveta – marširajući ka progresu uz rame sa voljenim lenjinsko-staljinskim SSSR. Komunistička partija ima važnu ulogu u međunarodnom komunističkom i radničkom pokretu, a oktobra 1947. godine u Beogradu se osniva Informacioni biro komunističkih i radničkih partija.

1948-1990

Rezolucija Kominforma juna 1948. godina iznosi kritičke osvrte na probleme u rukovodstvu jugoslovenske partije, koji se potvrđuju na V kongresu iste godine, kada započinje proces likvidiranja marksističko-lenjinističke Komunističke partije i stvaranja revizionističkog Saveza “komunista” Jugoslavije. Od revizionističkog puča do rata – istorija S”K”J je istorija od nečuvenog V do dubioznog XIV Kongresa.

Titova grupa nameće buržoaski nacionalizam kao prevagu nad politikom proleterskog internacionalizma. Jugoslovenska narodna republika izopačuje se u despotsku buržoasku državu i privezak svetskog imperijalizma, u kojoj nastupa kapitalistička restauracija.

Svoju najmračniju sliku revizionistički despotizam dobija u vidu zloglasnog Golog otoka, fašističkog zatvora na koji su poslate desetina hiljada komunista, narodnih heroja, boraca i komandanata narodnooslobodilačke rata. U toj borbi svoje živote su dali general Arso Jovanović, legendarni Petar Komnenić i mnogi drugi, najbolji sinovi i kćeri naših naroda.

Dok raste otpor radnog naroda i komunista protiv fašističke titoističke klike, stvaraju se ilegalne marksističko-lenjinističke grupe u zemlji, a jugoslovenski revolucionarni politički emigranti u SSSR i zemljama narodne demokratije organizuju se u Savez jugoslovenskih revolucionara na čelu sa generalom Perom Popivodom; štampaju list “Za socijalističku Jugoslaviju” do sredine pedesetih godina, kada njihov rad obustavljaju hruščovski revizionistički izdajnci. Nakon goloootočkog mučeništva, nesalomivi Vlado Dapčević, prva crnogorska ustanička puška, uz pomoć albanskih komunista, epohalnih čuvara marksizma-lenjinizma – stupa u međunarodni front borbe protiv modernog revizionizma; posle decenija provedenih po imperijalističkim hladnoratovskim kazamatima, nadživeće sudbinu Svetozara Markovića i krajem veka vratiti zastavu marksizma-lenjinizima i iskru revolucionarne borbe na Balkan.

Jugoslovenska ekonomija se pedesetih i šezdesetih sve više vezuje za kapitalistički zapad, uz obnovljanje obaveza prema revizionističkim-kapitalističkim zemljama istočnog bloka. Sedamdesetih i osamdesetih godina raste spoljni dug Jugoslavije. Istovremeno, stotine hiljada ljudi odlaze na rad u inostranstvo, razočarani nemogućnošću da u svojoj zemlji nađu posao. Krajem osamdesetih Jugoslavija sama napušta ideju nazovi “socijalističkog”, a u stvari kapitalističkog “samoupravljanja” – i zvanično proklamuje “liberalni” kapitalizam kao vladajući ekonomski sistem u Jugoslaviji.

Titoistički revizionistički Savez “komunista” Jugoslavije razvija se u snagu kontrarevolucije. Kako je revizionizam “sinonim za podele, šovinizam, haos”, i sam S”K”J se samoukida na XIV kongresu u borbi između rascepkanih nacionalističkih klika, predvođenih samoupravljačkim birokratama.

Ovaj period u celini ispunjen je društvenim i nacionalnim krizama, pobunama omladine, radnika i ugnjetavanih naroda; period nerazrešavanja i nagomilavanja društvenih antagonizama u socijalnim, ekonomskim, političkim, nacionalnim, spoljopolitičkim i drugim faktorima.

Revizionistička kontrarevolucija implodira u bratoubilačkom ratu i socijalnoj katastrofi, nestaje i sama jugoslovenska republika.

1991-2010

Period trijumfa reakcije, ratnih razaranja, rušenja zemlje i bezuvetnog podređivanja institucijama međunarodnog finansijskog kapitala.

Moderni revizionizam, kontrarevolucija i restauracija dali su krupan udarac radničkom i komunističkom pokretu. Repovi S”K”J, razgrađeni na šovinističkoj bazi, dalje su se raspadali ili pregrupisavali na liniji desno-socijaldemokratske “Socijalističke internacionale”, i u svakom od njih prisutan je šovinizam i antikomunizam.

Dezorganizovanost radničke klase i naroda odražava se na svakodnevni život radnika i građana, na privredno i ekonomsko stanje naše zemlje – koja sve brže tonu u kapitalističku anarhiju, nezaposlenost, dužničko ropstvo, podređen ekonomski i nacionalni položaj. Imperijalističke sile, predvođene uglavnom SAD, postaju presudni vojni, politički i ekonomski faktor na Balkanu.

Grupe revolucionara, poput Partije rada Vlada Dapčevića, uprkos cunamija kontrarevolucije i do tada nezamislivih uslova delovanja komunista, ipak stvaraju potrebne pretpostavke za dalji razvoj revolucionarnog pokreta.

2011-2019

Period zaoštravanja opšte krize kapitalizma – razvijanja svetske ekonomske krize, osiromašenja i raslojavanja, promena odnosa snaga među imperijalističkim silama, ponovnog rasta opasnosti od fašističkih tendencija i imperijalističkih ratova.

Radnička klasa, omladina, inteligencija, široki narodni slojevi, ponovo ulaze u talase protestnih raspoloženja širom sveta, na Balkanu, kao i u Srbiji. Štrajkovi radnika, blokade fakulteta i anti-imperijalistički protesti formiraju novu generaciju revolucionara i komunista. Preživelost modernog revizionizma i potcenjivanje sopstvenih snaga i mogućnosti, koči noviju istoriju revolucionarnog pokreta na našim prostorima, koja se razvija vijugavim putevima.

Šta je pokazao levičarski studentski pokret u Srbiji? Pokazao je da je levica jedina politička sila u zemlji. Talenat da to primeti na vreme imao je Branimir Stojanović iz „Učitelja neznalice“ kada je govorio, oktobra 2011: „Studentska blokada zaustavlja puzajuću privatizaciju. Blokada koja već 11 dana traje na Filološkom, a 8 dana na Filozofskom fakultetu polako menja tok političke istorije Srbije.“ Takvu silu je u još jasnijem svetlu pokazao i studentski pokret u Hrvatskoj 2009. (a nije li ta sila pokazala da ne može bez jugoslovenske koordinacije i solidarnosti?) Levica dakle može da ustroji sve ostale klase, da ih natera na reakciju, da otkrije njihov pravi karakter.

Šta pokazuje levičarski Anti-NATO pokret, posebno iz juna 2011. i kasnijih godina? On je – mnogo pre nego što je to danas očigledno – pokazao da su sve desničarske snage koje glume patriotizam i sikću na Ameriku, da su svi ti obrazovci, dssovci, dverjanski i radikalski elementi – suštinski saučesnici otvorenih pro-imperijalističkih i pronatovskih deesovskih i ostalih građanskih elemenata –  a da je jedini principijelni borac protiv imperijalizma – revolucionarna levica i njene udružene organizacije.

Šta je pokazao štrajk radnika i radnica u kragujevačkom FIAT-u, koji je u većinskom vlasništvu multinacionalnog monopola, iz jula 2017. godine!? Pokazao je da je moguć nezavisan, otvoren nastup proletarijata – nove, mlade radničke klase – u direktnom okršaju u proizvodnji – protiv kapitalizma, protiv imperijalizma! Taj nastup ustrojio je reakciju svih ostalih klasa, pokazao njihovo pravo lice, pokazao koja je jedina zaista principijelna klasa koja se bori protiv kapitalističke pljačke i korupcije, koja se zaista bori protiv imperijalizma i njegovog ekonomskog porobljavanja – klasa koja jedina može da spase naciju od socijalne katastrofe – radnička klasa!

Iz Robespjerovog odgovora, decembra 2019.

Usitnjenost revolucionarnog pokreta i radničke klase postaje neodrživa u svakom idejnom i organizacionom pogledu. Stvaraju se uslovi za skok od propagando-aktivističke ka fazi neposredne političke snage; javlja se potreba za likvidacijom političke i ideološke zatupljenosti. Akumulacija novih snaga postavlja urgenti zadatak profilisanja visoko marksističko-lenjinistički obrazovane i revolucionarno vaspitane avangardne proleterske organizacije.

2020.

Januara 2020. godine u gradu Svetozara Markovića, lučonoše demokratije i socijalizma u Srbiji i na Balkanu, na stogodišnjicu revolucionarnog, boljševičkog kongresa Komunističke partije – održava se marksističko-lenjinistički kongres proleterskog i balkanskog jedinstva osniva se Revolucionarni savez rada, sa podrškom Međunarodne konferencije marksističko-lenjinističkih partija i organizacija. Jedinstvo i borba!

Revolucionarni savez rada povešće borbu za narodnu demokratiju i izgradnju socijalizma u Srbiji, pobedu revolucije na Balkanu i komunizma u celom svetu.


Osnivački forum Revolucionarnog saveza rada,
18-19. januar 2020. godine,
Jagodina, Republika Srbija

“У ИМЕ СРПСКОГ НАРОДА
ОВАЈ СПОМЕНИК ПОДИЖЕ
НАРОДНА ВЛАСТ НАРОДНЕ РЕПУБЛИКЕ СРБИЈЕ
1946 ГОД. У ЈАГОДИНИ

СВЕТОЗАРУ МАРКОВИЋУ
1846 – 1875
ВЕЛИКОМ БОРЦУ ЗА СЛОБОДУ И НЕЗАВИСНОСТ СРПСКОГ НАРОДА
ЛУЧОНОШИ СОЦИЈАЛИЗМА У СРБИЈИ И НА БАЛКАНУ
НЕИМАРУ БРАТСТВА И ЈЕДИНСТВА ЈУГОСЛОВЕНСКИХ НАРОДА″